De centrale sterilisatie afdeling (CSA) staat in voor de centrale behandeling (reiniging, desinfectie en sterilisatie) van alle herbruikbare instrumenten die bij de verzorging van de patiënt of bij een chirurgische ingreep gebruikt worden.

EVOLUTIE

Behandeling van het instrumentarium gebeurde vroeger op de plaats waar het gebruikt werd. Onder druk van economische factoren is dit geëvolueerd naar een centrale plaats. Het bleek kostenbesparend te zijn om het sterilisatieproces te centraliseren. Zo konden de benodigde toestellen efficiënter ingezet worden. Het inzetten van speciaal opgeleide medewerkers m.b.t. sterilisatie, bleek daarenboven te resulteren in een kwaliteitsverhoging.

Sinds Louis Pasteur heeft sterilisatie natuurlijk grote veranderingen ondergaan. Niet alleen krijgen Europese normen meer en meer impact op de CSA, ook de toenemende eisen inzake ziekenhuishygiëne en preventie van ziekenhuisinfecties drukken hun stempel op deze afdeling. Zo is de invoering van een strikte scheiding van de diverse zones een must geworden. Bij de vernieuwing van onze afdeling werd daar rekening mee gehouden.

WAT DOEN WE?

De CSA valt onder de bevoegdheid van een apotheker, die eindverantwoordelijke is voor het afgeleverde product. De apotheker werkt nauw samen met de hoofdverpleegkundige, die instaat voor de dagdagelijkse coördinatie en de personeelsaangelegenheden. Op de afdeling werken 8,5 FTE, waaronder verpleegkundigen en logistieke medewerkers.

Tachtig procent van de activiteit gaat uit naar het operatiekwartier. Alle consultaties, verpleegeenheden en medisch-technische diensten behoren ook tot onze klantenlijst.

Reinigen, desinfecteren en steriliseren is de core business van de afdeling. Het eindproduct dat de CSA aflevert, is een steriel instrument of medisch hulpmiddel. Zonder een goed functionerende CSA worden het operatiekwartier, de consultaties en de verpleegeenheden niet tijdig van steriele medische hulpmiddelen voorzien. De CSA beïnvloedt dus onrechtstreeks de kwaliteit van zorgverlening.

STERILISATIECYCLUS

Natuurlijk kan je instrumentarium niet zomaar in een sterilisator stoppen. Het moet vooraf degelijk gereinigd en gedesinfecteerd worden, om het beoogde resultaat van het proces te kunnen garanderen en om de medewerker te beschermen. Spoeltoestellen en ultrasoon toestellen zijn noodzakelijk om een goede voorreiniging te verzekeren. Daarnaast beschikken we over drie was- en desinfecteertoestellen.

Na reiniging en desinfectie, wordt het instrumentarium verpakt. Zo kan het gesteriliseerd instrument tot op het moment van gebruik opgeslagen worden. Zowel voor het individuele instrument, als voor een complexe instrumentenset bestaan de passende verpakkingsmiddelen.

Eens het instrumentarium verpakt is, wordt het gesteriliseerd. De belangrijkste sterilisatiemethode is stoomsterilisatie bij 134°C gedurende vijf minuten. De afdeling beschikt over drie stoomautoclaven.

Daarnaast neemt lage temperatuursterilisatie voor hulpmiddelen die geen 134°C verdragen, ook een belangrijke plaats in. Dit kan in een ultramoderne gasplasma sterilisator (waterstofperoxide), die werkt bij 54°C.

ZIEKENHUISHYGIËNE: NOOIT VERAF

Ook het aspect ziekenhuishygiëne verdient onze volle aandacht. Zo gebeurt elk transport van steriele goederen in een afgesloten wagen en wordt elke transportwagen die vuil instrumentarium aanvoert vanuit het operatiekwartier gewassen en gedesinfecteerd in een speciaal ontworpen wagenwas.

Ergonomie heeft ook de nodige aandacht gekregen in het ontwerp van de afdeling. Zo zijn alle werktafels in hoogte verstelbaar.

INFORMATISERING: ONZE BONDGENOOT

Ook de informatica is reeds in onze afdeling binnengedrongen. Een paar jaar geleden is met de ontwikkeling van een instrumentenvolgsysteem gestart. Zo is het eenvoudiger geworden om bij te houden welke sets aan een bepaalde dienst toebehoren. Door middel van barcodescanning is het mogelijk om op ieder ogenblik op te sporen waar een set zich bevindt. Ook voor de medewerker heeft de informatica een belangrijke meerwaarde. Vooral bij de samenstelling van een set kan de medewerker steunen op correcte inhoudslijsten en fotomateriaal.

UITDAGINGEN VAN VANDAAG

Continu komen er nieuwe uitdagingen op ons af. De doorbraak van de dagchirurgie heeft er voor gezorgd dat de kleinere ingrepen in de voormiddag uitgevoerd worden aan een hoog tempo. Dit resulteert in de noodzaak aan een snelle behandeling van instrumentensets en in aankoop van meerdere sets. Zwaardere ingrepen vinden later op de dag plaats waardoor het zwaartepunt in werkaanbod op de CSA ook verplaatst is. De uurroosters van de medewerkers zijn hieraan aangepast.

We worden ook geconfronteerd met instrumentarium dat steeds complexer en fragieler wordt. De toename van de endoscopische ingrepen in heel wat chirurgische disciplines alsook de opkomst van de robotchirurgie hebben er voor gezorgd dat er heel wat complex instrumentarium op de CSA aangeboden wordt. De opleiding van het personeel is hierbij belangrijk.

TOTALE RENOVATIE

Onze CSA werd helemaal vernieuwd in 2016. We moesten gedurende acht maanden op een andere locatie werken. Een hele uitdaging, maar wel spannend in onze ‘pop-up CSA’. Ondertussen werkten de verschillende firma’s tegen een strak tijdschema om op tijd klaar te zijn. Ongeveer alle apparatuur, alsook alle technieken werden vernieuwd. De totale ruimte kreeg een logische en praktische indeling. In juli 2016 konden we eindelijk verhuizen. Ondertussen werkt iedereen met nieuw enthousiasme op de vernieuwde afdeling. Zowel van binnen het ziekenhuis, alsook van bezoekers kregen we al veel lof voor onze vernieuwde afdeling.